Das Experiment


 Oliver Hirschbiegel                          Moritz Bleibtreu & Oliver  Stokowski  Duitsland                                            2001                                      Drama/Thriller                                                      



Het Stanford-Experiment, in 1979 uitgevoerd aan de Universiteit van Stanford in Californië, ging hem vooral over macht en in hoeverre de mens in staat is om die te misbruiken. Onder leiding van professor Zimbardo werden 24 willekeurige Amerikanen in twee groepen opgesplitst: een gevangenengroep en een bewakersgroep. Al snel begonnen ze zich te gedragen naar hun rol, en vooral bij de bewakers waren er grote gedragsveranderingen te zien. Na enkele dagen neigden ze veel agressiever en wreder te worden.


'Das Experiment' is gebaseerd op deze gebeurtenissen, ik zeg wel gebaseerd natuurlijk. Vele gebeurtenissen uit de film komen niet overeen met wat er in werkelijkheid gebeurde tijdens het Stanford-Experiment. Het werkelijke experiment werd in plaats van de geplande twee weken na zes dagen stopgezet, in de film ging Hirschbiegel er nog een tijdje mee door. Hij besloot geïmproviseerd verder te gaan: wat zou er gebeurd zijn moest het experiment niet stopgezet zijn? Of in de woorden van de man zelf: 'ik wou de dingen trager laten verlopen om geloofwaardigheid te creëren.'



Maar van geloofwaardigheid komt er niet veel in huis. De film wordt alsmaar gekker naarmate hij vordert en De Heer Hirschbiegel voegt een aantal gebeurtenissen toe die in werkelijkheid niet gebeurd zijn. Om het boeiend te houden... In die zin is de bovenstaande uitspraak van hem zeer contradictoir. De film zou zich dan ook wat meer moeten manifesteren als een fictiefilm en niet als 'een verfilming van'. Indien je toch liever 'een verfilming van' wil - en zo doet de film zich dus voor - hou je het beter geloofwaardig en bespaar je de kijker dan ook best al die onlogische plotontwikkelingen en wendingen...


De film heeft dus een groot tekort aan psychologie of ook maar enige vorm van diepgang. Maar wat is er dan wel van geworden? Niet veel soeps, zo blijkt. Zo zijn de personages allemaal enorm zwart-wit. De film maakt een duidelijke onderverdeling in goede mensen en slechte mensen. Een hopeloze poging om de personages extra krachtig te maken degenereert zich voor mij in een grandioos verlies aan de geloofwaardigheid van deze personen.  



Daarnaast verwerkt de film een vrij belachelijke subplot. Hierin volgen we de vrouw van nummer 77, het hoofdpersonage. Deze subplot voegt niets, maar dan ook niets toe aan de film. Het is volkomen nutteloos, en vooral ook oninteressant. Als dat nog niet genoeg is is er ook nog het einde waarin de gevangenen ontsnappen. Dit is in mijn ogen geen einde voor een psychologische thriller, maar eerder voor een Hollywoodiaanse actiefilm. Compleet misplaatst!


Jammer, want het eerste deel (wanneer de regisseur zich wel nog aan de feiten houdt) is zodanig slecht nog niet. De cast is ook heel erg goed, en hoewel de film visueel matig is wist hij mij in eerste instantie nog wel mee te slepen. Maar in mijn ogen hebben ze het verpest. 


1,5*/5,0*